คณะกรรมการขับเคลื่อน

สัมโมทนียพจน์

สมเด็จพระมหาวีรวงศ์
กรรมการมหาเถรสมาคม · ประธานคณะกรรมการฝ่ายสาธารณูปการ ของมหาเถรสมาคม

หลักการและที่มาของโครงการ

มหาเถรสมาคมได้พิจารณาเห็นชอบโครงการ "วัด ประชา รัฐ สร้างสุข" ในฐานะส่วนหนึ่งของแผนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา โดยมีจุดมุ่งหมายให้วัด ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้และการพัฒนาจิตใจของพี่น้องประชาชนในชุมชน โครงการมีแผนการดำเนินงานที่ชัดเจน เป็นระบบ และมีกรอบระยะเวลาที่กำหนด ปัจจุบันได้ขยายการสนับสนุนไปยังวัดต่างๆ ทั่วประเทศ เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ในวงกว้าง

หัวใจของโครงการ

หัวใจของโครงการอยู่ที่การสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่าง วัด · ชุมชน · องค์กรท้องถิ่น บนพื้นฐานของศรัทธาปสาทะในพระพุทธศาสนาร่วมกัน เพื่อให้วัด เป็น "สถานสัปปายะ" หรือแหล่งสันติสุข เป็นที่พึ่งทั้งทางกายและทางใจของผู้คน ผลลัพธ์ที่มุ่งหวังคือการพัฒนาชาติและสถาบันพระพุทธศาสนาให้ยั่งยืนสืบไป

ความสำคัญของสามัคคีธรรม

ทุกฝ่ายที่เข้าร่วมโครงการพึงเพิ่มพูน "สามัคคีธรรม" สอดคล้องกับพระโอวาทของ สมเด็จพระสังฆราช เมื่อวันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๐ ที่อัญเชิญพุทธภาษิตว่า

"สพฺเพสํ สงฺฆภูตานํ สามคฺคี วุฑฺฒิสาธิกา"
— ความพร้อมเพรียงของชนผู้อยู่ร่วมเป็นหมู่ ย่อมทำให้เกิดความเจริญสำเร็จ

หลักธรรมข้อนี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ในทุกยุคทุกสมัย ทุกรัชกาล โดยเฉพาะในห้วงเวลาที่ประเทศชาติต้องการการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องผสานหลัก ศีล สมาธิ ปัญญา เข้ากับ สามัคคี เมื่อทุกฝ่ายมีความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ก็จะดำรงคงอยู่ตลอดกาล

คำอนุโมทนา

ขออนุโมทนาในความวิริยอุตสาหะของคณะสงฆ์และคณะอนุกรรมการทุกท่าน ตลอดจนสาธุชนและภาคส่วนต่างๆ ที่ร่วมแรงร่วมใจสนับสนุนโครงการ ขอกุศลผลบุญที่บังเกิดขึ้นจงเป็นพลวปัจจัยสร้างประโยชน์แก่ชาติและศาสนา สร้างความสุขให้กับ วัด · ประชา · รัฐ อย่างยั่งยืนสืบไป

เผยแพร่ ๒๘ ตุลาคม ๒๕๖๓

สัมโมทนียพจน์

พระธรรมรัตนาภรณ์
เจ้าอาวาสวัดเขียนเขต พระอารามหลวง · ประธานกรรมการบริหารกลาง ขับเคลื่อนโครงการวัด ประชา รัฐ สร้างสุข ฝ่ายสาธารณูปการ ของมหาเถรสมาคม

ที่มาของโครงการ

โครงการวัด ประชา รัฐ สร้างสุข ถือเป็นหนึ่งในแผนปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา ๑๔ โครงการ โดยมีเป้าหมายพัฒนาพื้นที่วัดให้เป็นสถานที่สงบ ร่มรื่น สะอาด และน่าอยู่ ทั้งทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการศึกษาธรรม และพื้นที่พักผ่อนใจสำหรับผู้ศรัทธาในพระพุทธศาสนา

กิจกรรมแกนกลาง

โครงการส่งเสริมการนำแนวคิด ๕ส มาใช้ในการปรับปรุงภูมิทัศน์ การจัดการสภาพแวดล้อม ความสะอาด และการส่งเสริมการเรียนรู้เกี่ยวกับ วิถีชีวิตทางพระพุทธศาสนา ภายในเขตพุทธาวาสและชุมชนรอบวัด

เป้าหมายการขยายเครือข่าย

คณะอนุกรรมการได้วางแผนขยายจำนวนวัดที่มีสภาพแวดล้อมดี ให้ครอบคลุมประมาณ ๒๕,๐๐๐ วัด ทั่วประเทศภายใน ๕ ปี ผ่านการประสานงานกับสำนักส่วนท้องถิ่น หน่วยงานพัฒนาชุมชน หน่วยงานด้านอนามัยและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนมหาวิทยาลัยและสถาบันการศึกษาต่างๆ

กรอบการดำเนินงาน ๓-๕-๗-๙

ใช้หลักการ ๓-๕-๗-๙ เป็นระบบขั้นตอนการพัฒนา พร้อมตัวชี้วัดที่ชัดเจนเพื่อวัดความสำเร็จด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อม สังคม และจิตใจ ทั้งในระดับวัดและระดับชุมชน ครอบคลุมการพัฒนา ๓ พันธกิจ การใช้เครื่องมือ ๕ส การปฏิบัติ ๗ ขั้นตอน และแนวปฏิบัติ ๙ ด้าน

คำขอบคุณ

ขอขอบคุณทุกหน่วยงานที่มีส่วนร่วมสนับสนุน เพื่อให้เกิดความมั่นคงและความยั่งยืน ทั้งทางด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และวัฒนธรรม รวมถึงชุมชนพุทธในประเทศไทยอย่างกว้างขวาง

คำนิยม

นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ
ปลัดกระทรวงมหาดไทย

นโยบายและทิศทางของกระทรวงมหาดไทย

กระทรวงมหาดไทยมีภารกิจส่งเสริมการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ ทรงเป็นประมุข ควบคู่ไปกับการสนับสนุนการพัฒนาพื้นที่ตามหลักพระราชดำริ และหลักปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียง โดยให้ความสำคัญกับการปลูกฝัง จิตสำนึกแห่งความสามัคคี ความสมานฉันท์ และการแก้ไขปัญหาความยากจน ของพี่น้องประชาชนในทุกพื้นที่

การประยุกต์หลัก "บวร"

กระทรวงนำหลัก "บวร" (บ้าน · วัด · โรงเรียน/รัฐ) มาประยุกต์ใช้ เพื่อสร้างพลังการพัฒนาแบบมีส่วนร่วมจากสามภาคหลัก ได้แก่ ชุมชน สถาบันศาสนา และหน่วยงานภาครัฐ พร้อมทั้งมอบหมายให้ผู้นำของศาสนาต่างๆ เป็นกลไกขับเคลื่อนในระดับพื้นที่

การสนับสนุนโครงการ

กระทรวงมหาดไทยให้การสนับสนุนโครงการที่สอดคล้องกับนโยบายดังกล่าวอย่างเต็มที่ อาทิ โครงการหมู่บ้านรักษาศีล ๕ และ โครงการวัด ประชา รัฐ สร้างสุข โดยเฉพาะโครงการหลังนี้ มีคุณค่าและประโยชน์อย่างยิ่ง เพราะมุ่งจัดการสิ่งแวดล้อมตามหลัก ๕ส · สัปปายะ สร้างสภาพแวดล้อมที่งดงาม และเปิดพื้นที่สำหรับการศึกษา ปฏิบัติธรรม และกิจกรรมสาธารณกุศล

วิสัยทัศน์ "วัดสวยด้วยความสุข"

โครงการมีวิสัยทัศน์ "วัดสวยด้วยความสุข" และ "การสร้างวัดในใจคน" ซึ่งสะท้อนเจตนารมณ์ ของการพัฒนาทั้งทางกายภาพและจิตใจไปพร้อมกัน

กลไกการขับเคลื่อน

กระทรวงได้มอบหมายให้ กรมการพัฒนาชุมชน และ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น เป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินการจับคู่ระหว่างวัดและชุมชน พร้อมเสริมสร้างจิตอาสาของพี่น้องประชาชนให้มีบทบาทในการพัฒนาท้องถิ่น

บทสรุป

การประสานพลัง "บวร" ผ่านความร่วมมือของทุกภาคส่วน จะเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างเสถียรภาพและความยั่งยืนให้แก่สังคมไทย สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาประเทศในระยะยาว

คำนิยม

นายอินทพร จั่นเอี่ยม
ผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ

บริบทของยุทธศาสตร์ชาติ

โครงการวัด ประชา รัฐ สร้างสุข สอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ชาติ "ตำบล มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน" ซึ่งมีเป้าหมายให้ประเทศมั่นคง ประชาชนมีความสุข โดยให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการสภาพแวดล้อมให้มีความมั่นคง ปลอดภัย และสงบเรียบร้อยในทุกระดับ ทั้งระดับชาติ ระดับสังคม และระดับชุมชน

มติการอนุมัติโครงการ

มติมหาเถรสมาคม ครั้งที่ ๒๓/๒๕๖๐ อนุมัติแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๑ ตามแผนยุทธศาสตร์ การปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา ต่อมา มติที่ ๓๔/๒๕๖๑ ได้อนุมัติให้ดำเนินโครงการวัด ประชา รัฐ สร้างสุขอย่างเป็นทางการ โดยให้ใช้กลไก "สานพลังประชารัฐ" ในการขับเคลื่อน

แนวทางการขับเคลื่อน

นโยบาย "สานพลังประชารัฐ" เป็นกลไกหลักในการพัฒนาคนและองค์กร โดยเริ่มต้นจากการสร้างความเข้มแข็งขององค์กรและคนในองค์กร ก่อนขยายสู่ชุมชน วัดเป็นศูนย์กลางของการขับเคลื่อน ผ่านกระบวนการคิดและสร้างสรรค์ร่วมกัน โดยใช้เครื่องมือ ๕ส เป็นองค์ความรู้และเป็นแนวทางสร้างวินัยให้กับผู้เข้าร่วมโครงการ

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง

โครงการมุ่งสร้าง สุขภาวะ ครบทั้ง ๔ มิติ ได้แก่ กาย · จิตใจ · ปัญญา · สังคม บนแนวคิด "ชุมชนเข้มแข็งโดยมีวัดเป็นศูนย์กลาง" โดยใช้กลยุทธ์ ๑ วัด ๑ องค์กร จับคู่กับองค์กรภาครัฐ ภาคเอกชน และรัฐวิสาหกิจ เพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ยั่งยืน

วัตถุประสงค์ของโครงการ

• สร้างความเชื่อมโยงระหว่าง พระสงฆ์ · ชุมชน · ตัวแทนชุมชน · องค์กร ในทุกระดับ
• จัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ ผ่านกิจกรรมเชิงพุทธ
• วัดมีความมั่นคงและเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ของชุมชน
• ขยายผลสู่ โครงการวัดพัฒนาตัวอย่างดีเด่น และ อุทยานการศึกษา

บทบาทของสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ

สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติทำหน้าที่สนับสนุนทั้งด้านนโยบาย งบประมาณ สำหรับ วัดต้นแบบประจำอำเภอ จัดกิจกรรมพัฒนาวัดด้วยแนวทาง ๕ส และประสานความร่วมมือระหว่างวัด ประชาชน หน่วยงานภาครัฐและเอกชน เพื่อความสุขร่วมกันที่มั่นคงและยั่งยืน