สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติได้ดำเนินการส่งเสริมให้วัดเป็น วัดอุทยานการศึกษา และ วัดพัฒนาตัวอย่าง เพื่อให้วัดเป็นแหล่งเรียนรู้และพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชน โดยมีหลักการและแนวทางในการส่งเสริม ดังนี้
วัดอุทยานการศึกษา
๑) ส่งเสริมการศึกษาเรียนรู้แก่ประชาชน
วัดมีการส่งเสริมการศึกษาเรียนรู้แก่ประชาชน เช่น การจัดตั้งพิพิธภัณฑสถาน พิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน หรือแหล่งเรียนรู้ในรูปแบบ อาคารสิ่งปลูกสร้าง อุทยานการเรียนรู้ หรือมุมใดมุมหนึ่งภายในวัด เพื่อจัดแสดงนิทรรศการเสริมสร้างการเรียนรู้แก่คนในชุมชนและบุคคลทั่วไป หรือเพื่อการอนุรักษ์โบราณสถานโบราณวัตถุอันทรงคุณค่าของชุมชน
๒) จัดกิจกรรมทางการศึกษาและเผยแพร่ความรู้ทางพระพุทธศาสนา
วัดมีการส่งเสริมและพัฒนาระบบการจัดกิจกรรมทางการศึกษา และการเผยแพร่ความรู้ทางพระพุทธศาสนาและภูมิปัญญาแก่พระภิกษุ สามเณร และประชาชน เช่น
- การจัดการเรียนการสอนพระปริยัติธรรม
- การจัดตั้งศูนย์การศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์
- การจัดสอนธรรมศึกษาแก่เด็กนักเรียน
- การจัดตั้งศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด
- การจัดตั้งศูนย์ฝึกอาชีพแก่ประชาชนในวัด
- การจัดสอนวิปัสสนากัมมัฏฐานแก่ประชาชน ฯลฯ
๓) เผยแพร่ข้อมูลข่าวสารและความรู้
วัดมีการพัฒนาระบบและจัดสถานที่เผยแพร่ข้อมูล ข่าวสาร นิทรรศการ ป้ายคติธรรม พุทธภาษิต หรือความรู้ทางวิชาการ ห้องสมุดหรือมุมหนังสือ ป้ายบอกชื่อต้นไม้ และหอกระจายข่าวในวัด รวมถึงเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารของวัดผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เช่น เว็บไซต์ เว็บเพจ เฟซบุ๊ก เป็นต้น เพื่อสร้างกิจกรรมการเรียนรู้และแนวปฏิบัติตามหลักพระพุทธศาสนา
๔) ส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม
เป็นวัดที่มีการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม หรือเอื้อประโยชน์ต่อชุมชน โดยดำเนินการเป็นโครงการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมแก่ประชาชน อย่างน้อย ๑ โครงการต่อปี
๕) การจัดการสิ่งแวดล้อมและบริเวณวัด
การจัดการสิ่งแวดล้อมและบริเวณวัดมีความสะอาด สงบ ร่มรื่น สวยงาม โดยมีการจัดทำแผนผังวัดแสดงพื้นที่บริเวณวัดและอาคารเสนาสนะต่างๆ ในวัด และติดตั้งไว้ในบริเวณที่สามารถเห็นได้ชัดเจน
วัดพัฒนาตัวอย่าง
สำหรับวัดพัฒนาตัวอย่างนั้น มีหลักการสำคัญ ดังนี้
๑) จัดการสิ่งแวดล้อมและภูมิสถาปัตยกรรมเป็นสัดส่วน
วัดมีการจัดการสิ่งแวดล้อม บริเวณวัด ภูมิสถาปัตยกรรมเป็นสัดส่วน สะอาด สงบ ร่มรื่น สวยงาม อาคารเสนาสนะมั่นคง เป็นระเบียบ แบ่งพื้นที่เป็นสัดส่วน เขตพุทธาวาส เขตสังฆาวาส และเขตธรณีสงฆ์ หรือเขตสาธารณสงเคราะห์ และเป็นวัดที่เข้าร่วมโครงการ วัด ประชา รัฐ สร้างสุข
๒) ส่งเสริมและพัฒนาการศึกษา
วัดมีการส่งเสริมและพัฒนาการศึกษาทั้งในด้านพระปริยัติธรรม พระพุทธศาสนา และภูมิปัญญาแก่พระภิกษุ สามเณร และประชาชน ตลอดจนการสอนฝึกอาชีพแก่ประชาชน โดยมีแนวทางการดำเนินการที่เป็นรูปธรรมบนพื้นฐานวิถีวัฒนธรรมทางพระพุทธศาสนา
๓) จัดกิจกรรมส่งเสริมศีลธรรม จริยธรรม
วัดมีการส่งเสริมและจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมศีลธรรม จริยธรรม กิจกรรมวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา วันสำคัญของชาติ สถาบันพระมหากษัตริย์ และวัดตามเทศกาลต่างๆ และการจัดกิจกรรมที่เอื้อประโยชน์แก่ชุมชน
๔) การปกครองอย่างมีระเบียบ
วัดมีการจัดการปกครองพระภิกษุ สามเณร และศิษย์วัด อย่างมีระเบียบ และปฏิบัติตามกฎ ระเบียบ คำสั่งของมหาเถรสมาคม ที่เอื้อต่อการเรียนรู้และการพัฒนาวัด
๕) กิจกรรมการพัฒนาสังคม
จัดทำแผนงานหรือโครงการที่ส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม หรือเอื้อประโยชน์ต่อชุมชน อย่างน้อย ๒ โครงการ