การส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพภายในวัด

วัดรอบรู้สุขภาพ — แนวทางส่งเสริมสุขภาวะของพระสงฆ์และชุมชน

วัดรอบรู้สุขภาพ

การส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมภายในวัดเป็นสิ่งสำคัญ เพราะการที่พระสงฆ์ หรือประชาชนมีสุขภาพดีนั้น หมายถึง การมีสภาวะความสมบูรณ์และความสมดุลของบุคคล ทั้งร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม รวมทั้งมีสภาวะที่ปราศจากโรค และมีการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับคนอื่นในสังคมอย่างปกติสุข

ดังนั้น วัดจึงควรมีการส่งเสริมเพื่อให้พระสงฆ์และประชาชนมีสุขภาพดีทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม โดยต้องมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับมิติสุขภาพ เข้าใจหลักและวิธีปฏิบัติในการส่งเสริมสุขภาพ เพื่อนำไปสู่การปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง

แนวทางการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพภายในวัด

กรมอนามัยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้กำหนดแนวทางการปฏิบัติการจัดการพื้นที่และบริบท เพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมแบบบูรณาการ โดยมีแนวทาง ๑๐ ประการ ดังนี้

๑) ฐานข้อมูลสุขภาพพระสงฆ์

วัดมีระบบหรือฐานข้อมูลสุขภาพพระสงฆ์ สามเณร และนักบวช จากการคัดกรองประเมินสุขภาพประจำปีของทีมสาธารณสุขในพื้นที่ (อย่างน้อยร้อยละ ๖๐) โดยมีการจัดเก็บข้อมูลเป็นรายบุคคล รายวัด ที่สถานบริการสาธารณสุขด้วย

๒) การสื่อสาร

วัดมีช่องทางให้พระสงฆ์ สามเณร และนักบวช ในการเข้าถึงข้อมูล เพื่อสนับสนุนการเกิดความรอบรู้ด้านสุขภาพ เช่น มีป้าย บอร์ด หรือมุมในเชิงการส่งเสริมสุขภาพภายในวัด ที่สามารถนำสู่การเฝ้าระวังโรคได้อย่างเป็นองค์รวม

๓) พฤติกรรมที่พึงประสงค์

พระสงฆ์ สามเณร และนักบวช มีพฤติกรรมด้านการฉันอาหาร การบริหารขันธ์ที่เหมาะสม การดูแลส่งเสริมสุขภาพกาย สุขภาพใจ รวมถึงการดูแลอนามัยสิ่งแวดล้อมภายในวัด

๔) การประยุกต์ใช้องค์ความรู้และภูมิปัญญา

วัดมีการส่งเสริมและสนับสนุนให้พระสงฆ์ สามเณร และนักบวช นำองค์ความรู้และภูมิปัญญามาปรับใช้ในการดูแลสุขภาพตนเอง และมีการประยุกต์ในธรรมะเทศนาเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ เช่น การตักบาตรให้ได้บุญ การเลือกฉันอาหารสุขภาพโดยมุ่งเน้น ลดหวาน ลดมัน ลดเค็ม

๕) สิทธิการรักษาพยาบาล

วัดมีการส่งเสริม สนับสนุนให้พระสงฆ์ สามเณร และนักบวช มีความรู้ในระบบบริการสุขภาพและสิทธิการรักษา (สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ)

๖) โครงการพระคิลานุปัฏฐาก

วัดมีส่วนสนับสนุนโครงการพระคิลานุปัฏฐากด้วยการส่งพระสงฆ์เข้ารับการอบรม ภายใต้หลักสูตรพระคิลานุปัฏฐาก เพื่อเป็นผู้นำทางสุขภาวะของชุมชน (ตามธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติ ปี ๒๕๖๐) ที่สามารถขับเคลื่อนสู่ความยั่งยืนด้วยพลังบวร (บ้าน วัด โรงเรียน และส่วนราชการ)

๗) การจัดการสถานที่และกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ

เช่น มี ตู้ยาสามัญประจำวัด ตามพระราชดำริของสมเด็จพระมหาธีราจารย์ (ปสฤทธิ์ เขมังกโร) หรือห้องพยาบาลสำหรับพระสงฆ์ และมีสถานที่ส่งเสริมกิจกรรมทางสุขภาพสำหรับพระสงฆ์ สามเณร นักบวช และชุมชน เช่น ลานกีฬา ลานที่โล่งแจ้ง

๘) นวัตกรรมสุขภาพ

ส่งเสริมให้เกิดนวัตกรรมด้านการดูแลส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม เช่น

๙) แหล่งศึกษาเรียนรู้ด้านสุขภาพ

วัดเป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ด้านคุณธรรม จริยธรรม และสืบสานวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่นในเชิงการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม โดยสร้างช่องทางสื่อสารที่ชุมชนสามารถเข้าถึงได้ เช่น เฟซบุ๊กของวัด QR code ภายใต้โครงการพระสอนศีลธรรมในโรงเรียน เป็นต้น

๑๐) ศูนย์อบรมและสัมมนาด้านสุขภาพ

วัดสามารถเป็นที่จัดการอบรม ประชุมสัมมนา และเข้าค่าย ในด้านการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม เช่น มีพื้นที่ภายในวัดที่สามารถใช้ในการอบรม ประชุมสัมมนา หรือเข้าค่ายตามบริบทของวัดในแต่ละพื้นที่